Silah türleri nelerdir? Tabanca, tüfek ve av tüfeği arasındaki farklar

Türk mevzuatına göre sivillerin karşılaşacağı silahlar beş ana gruba ayrılır: tabanca, yivli av tüfeği, yivsiz av tüfeği, hava veya gaz basıncıyla çalışan havalı silahlar ve antika ya da hatıra silahlar. Tabanca ile yivli tüfek 6136 sayılı Kanun'a tabidir ve ruhsat gerektirir; yivsiz av tüfeği 2521 sayılı Kanun'a göre ayrı bir ruhsatnameyle bulundurulur; havalı silahları taşımak ve bulundurmak ise Emniyet Genel Müdürlüğü'ne göre serbesttir. Tabancayı tüfekten ayıran temel ölçü, yönetmelikteki tanımda yer alan namlu ve toplam uzunluk sınırıdır.

Bu rehberde silah türlerini hem yapısal hem de yasal açıdan karşılaştırıyoruz. Tanımlar 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun, 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik ve 2521 sayılı Kanun metinlerinden alınmıştır. Tabancaların edinimi, bulundurulması ve taşınması ruhsata tabidir; güncel koşulları resmi kaynaklardan kontrol edin. Sitemiz bilgi amaçlıdır, tabanca satmaz ve tabanca ilanı kabul etmez.

Silah nedir, mevzuatta nasıl tanımlanır?

Ateşli Silahlar Yönetmeliği'nin 2. maddesi silahı, uzaktan veya yakından canlıları öldürebilen, yaralayan, etkisiz bırakan ya da cansızları parçalayan ve ruhsata tabi olan araç ve aletlerin tümü olarak tanımlar. Aynı maddede ateşli silah; mermi çekirdeği veya saçma gibi maddeleri barut gazı ya da benzeri patlayıcı ve itici güçle uzak mesafelere atabilen silahlar olarak geçer. Bu iki tanım, "silah" kelimesinin hukuki karşılığının yalnızca tabanca ve tüfekle sınırlı olmadığını, ancak ruhsat rejiminin ateşli silahlar üzerine kurulduğunu gösterir.

Silah türleri nelerdir?

Yasal sınıflamaya göre başlıca silah türleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Her satırdaki tanım ilgili mevzuat maddesinden aktarılmıştır.

Tabanca ile tüfek arasındaki fark nedir?

En belirgin fark boyuttur: Yönetmelik'in 2. maddesine göre tabancanın namlusu fişek yatağı hariç otuz santimetreyi, tüm uzunluğu elli santimetreyi geçemez; yivli av tüfeğinin namlusu ise otuz santimetreden uzun olmak zorundadır. Bu sınır, iki silahın kullanım biçimini de belirler. Tabanca tek elle kabzadan tutulacak şekilde tasarlanırken, yivli av tüfeği tanımı gereği sabit dipçiklidir ve omuza dayanarak kullanılır.

Yönetmelik yivli av tüfeğini ayrıca "uzun menzilli ve delici güce sahip" bir silah olarak niteler. Uzun namlu ve dipçik desteği, tüfeği uzak hedefe yönelik atışa uygun hâle getirir; tabanca ise kısa mesafe ve taşınabilirlik için tasarlanmış bir silahtır. Kesin menzil değeri fişeğe, namluya ve kullanım koşullarına göre değiştiği için burada tek bir sayı vermiyoruz.

• Atış mekanizması: Yönetmelik tabancanın tam otomatik olamayacağını, yivli av tüfeğinin ise tam ya da yarı otomatik atış yeteneğine sahip olamayacağını söyler. Bu nedenle sivil tabancalar genellikle yarı otomatik ya da toplu (revolver) yapıdadır; yivli av tüfekleri ise el ile kurulan mekanizmalara sahiptir.
• Kullanım amacı: Yivli av tüfeği tanım gereği yalnızca avda veya atıcılıkta kullanılır; tabanca için böyle bir amaç sınırlaması yoktur, ancak taşıma hakkı ayrıca ruhsata bağlıdır.
• Mühimmat: Tabanca ve yivli tüfek tek mermi atar; yivsiz av tüfeği ise çoğunlukla saçmalı fişek kullanır.

Yivli silah nedir, yivsizden farkı ne?

Yivli silah, namlusunun iç yüzeyinde mermiye dönüş kazandıran helezon kanallar bulunan silahtır; yivsiz silahta bu kanallar yoktur. Teknik ayrıntı için sözlükteki yivli ve yivsiz farkı maddesine bakabilirsiniz. Hukuki açıdan fark daha keskindir: 6136 sayılı Kanun'un 4. maddesi yivsiz tüfekleri bu kanunun kapsamı dışında bırakırken, avda veya sporda kullanılan her türlü ateşli yivli silahın aynı kanunun 7. maddesine göre ruhsata tabi olduğunu söyler.

Bu nedenle tabancalar ve yivli av tüfekleri aynı yasal rejime girer; yivsiz av tüfekleri ise 2521 sayılı Kanun'un konusu olur. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün ithal izni kriterleri de bu ayrımı yansıtır: yivli tüfekler için yalnızca kurma kollu çalışan, tek dipçikli, tam ve yarı otomatik olmayan, tek namlulu ve 50 kalibre altındaki av ve spor tüfeklerine izin verildiği belirtilir.

Av tüfeği türleri nelerdir?

Yivsiz av tüfekleri mekanizmalarına göre ayrılır; hepsi 2521 sayılı Kanun'a göre aynı ruhsatnameyle bulundurulur. Kanun'un 3. maddesi yivsiz av tüfeğini yalnızca namlusunda yiv-set bulunmaması ölçütüyle tanımladığı için aşağıdaki türler yasal açıdan aynı gruptadır:

• Pompalı av tüfekleri: fişek, namlu altındaki el kundağının ileri geri çekilmesiyle yatağa sürülür.
• Yarı otomatik av tüfekleri: her atıştan sonra yeni fişek kendiliğinden yataklanır.
• Süperpoze ve yandan çifte tüfekler: iki namlu üst üste ya da yan yana dizilir, tüfek kırılarak doldurulur.
• Tek kırma tüfekler: tek namlulu, kırılarak doldurulan basit yapı.

Av tüfeklerinde kalibre, tabancadakinden farklı bir sistemle ifade edilir; örneğin 12 kalibre ve 20 kalibre bu sisteme göre adlandırılır. Tüm modelleri av tüfekleri bölümünde inceleyebilirsiniz.

Havalı silahlar ruhsata tabi mi?

Hayır; Emniyet Genel Müdürlüğü'ne göre havalı silahların taşınması ve bulundurulması serbesttir. Kurum, bu silahların köy, kasaba veya şehir içinde boş olarak torba ya da kılıf içinde veya araç bagajında taşınması gerektiğini de belirtir. 2521 sayılı Kanun'un 3. maddesi bu grubu "hava ve gaz basıncıyla çalışan ateşsiz" spor ve nişan tüfekleri ve tabancaları olarak tanımlar. Havalı modeller için havalı tüfekler sayfasına bakabilirsiniz.

Kurusıkı denen ses ve gaz fişeği atan silahlar ise ayrı bir risk taşır: 6136 sayılı Kanun'un 12. maddesine 2024'te eklenen fıkraya göre böyle bir silahı teknik değişiklikle gerçek silaha dönüştürmek izinsiz silah üretimi sayılır ve ağır hapis cezası gerektirir.

Tabanca türleri ve tam otomatik silahların durumu nedir?

Sivillerin ruhsata bağlayabileceği tabancalar yarı otomatik veya toplu tabancalardır; tam otomatik silahlar sivil edinime kapalıdır. Yönetmelik tabanca tanımını "tam otomatik olmamak şartıyla" yapar. Emniyet Genel Müdürlüğü de ithal izni verilen tabancaları şu şartlarla sınırlar:

• Şarjör kapasitesi en fazla 19 olan,
• Tek namlulu ve tek kabzalı,
• Tam otomatik olmayan,
• Avuç içine sığacak derecede küçük olmayan tabancalar.

6136 sayılı Kanun'un 12. maddesi ise tam otomatik silahları, ruhsatsız silah suçlarında cezayı artıran nitelikli silahlar arasında sayar.

Silah modelleri nerede karşılaştırılır?

Sitemizdeki silah modelleri türlerine göre ayrı bölümlerde listelenir. Tabanca modelleri tabancalar sayfasında yerli ve ithal olarak, ayrıca kalibreye göre gruplanır. Örneğin Girsan'ın Yavuz 13 Defender modeli katalogda 7,65 mm Browning (.32 ACP) kalibreli yarı otomatik bir tabanca olarak yer alır; aynı markanın Yavuz 16 serisi ise 9x19 mm Para kalibrelidir. Kalibre seçiminin hangi fişek türünü gerektirdiğini fişek sayfasından takip edebilirsiniz.

Özet

Silah türleri yasal olarak tabanca, yivli av tüfeği, yivsiz av tüfeği, havalı silah ve antika ya da hatıra silah olarak ayrılır. Tabanca, namlusu otuz santimetreyi ve tüm uzunluğu elli santimetreyi geçmeyen, tam otomatik olmayan ateşli silahtır; yivli av tüfeği daha uzun namlulu, sabit dipçikli ve otomatik atış yeteneği olmayan bir silahtır. Bu ikisi 6136 sayılı Kanun'a göre ruhsata tabidir. Yivsiz av tüfekleri 2521 sayılı Kanun'a göre ayrı ruhsatnameyle bulundurulur, havalı silahlar ise ruhsatsız taşınabilir ve bulundurulabilir. Tam otomatik silahlar sivillere açık değildir. Antika ve hatıra silahlar için 6136 sayılı Kanun'un 11. maddesi ayrıca izin belgesi düzenlenmesini öngörür.